Program

Neurologia to jedna z najobszerniejszych dyscyplin medycyny, a mimo to wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak szeroki wachlarz schorzeń obejmuje. Od udarów mózgu, przez chorobę Alzheimera i Parkinsona, po stwardnienie rozsiane, padaczkę, migreny i choroby rzadkie.

Prof. Kułakowska przybliży najważniejsze choroby mózgu, koncentrując się na dwóch kluczowych obszarach. Pierwszy to udar mózgu: jak go rozpoznać (UDAR: usta, dłoń, artykulacja, reaguj!), dlaczego liczy się każda minuta, i jakie metody leczenia ratują życie pacjentów. Drugi to choroba Alzheimera i inne otępienia, które stanowią rosnące wyzwanie dla starzejącego się polskiego społeczeństwa.

Szczególną uwagę poświęci profilaktyce chorób mózgu, w tym roli snu i niedawno odkrytego układu glimfatycznego, który odpowiada za detoksykację mózgu i aktywizuje się podczas snu. Wykład zakończy się praktycznymi wskazówkami: co każdy z nas może zrobić, aby chronić swój mózg.

Wbrew powszechnym przekonaniom, psychiatra to nie tylko "lekarz od depresji." To specjalista, który diagnozuje i leczy szeroki wachlarz zaburzeń psychicznych: od zaburzeń nastroju i lękowych, przez uzależnienia i zaburzenia odżywiania, po schizofrenię i zaburzenia psychosomatyczne. Co czwarta osoba w ciągu życia będzie potrzebować pomocy psychiatry.

Prof. Waszkiewicz przybliży najważniejsze choroby umysłu, pokaże jak wygląda współczesna diagnostyka psychiatryczna i jakie narzędzia ma do dyspozycji dzisiejszy psychiatra. Szczególną uwagę poświęci neurobiologicznemu podłożu zaburzeń psychicznych, pokazując, że choroby umysłu to choroby mózgu widziane z innej perspektywy.

Wykład jest zaproszeniem do rozmowy o zdrowiu psychicznym bez lęku i uprzedzeń.

Współczesna wizualizacja architektoniczna pełni kluczową rolę w komunikacji na linii projektant – inwestor – użytkownik końcowy. Tradycyjne metody oceny jakości wizualizacji często opierają się na subiektywnych odczuciach lub deklaratywnych ankietach, które nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste procesy poznawcze odbiorcy. Celem wystąpienia jest zaprezentowanie okulografii (eye-trackingu) jako obiektywnego i skutecznego narzędzia badawczego, pozwalającego na weryfikację tego, jak użytkownicy faktycznie odbierają prezentowaną architekturę.

Podczas prezentacji omówione zostanie, w jaki sposób śledzenie ruchów gałek ocznych (analiza punktów fiksacji, sakad oraz map cieplnych) pozwala zidentyfikować elementy wizualizacji, które naturalnie przyciągają uwagę, oraz te, które są przez odbiorców ignorowane. Na podstawie analizy preferencji wizualnych, prelekcja wykaże, że okulografia dostarcza twardych danych ułatwiających lepsze kadrowanie, operowanie światłem i kompozycją.

Duże modele językowe odpowiadają na pytania, tworzą oprogramowanie, piszą wiersze i rozwiązują problemy matematyczne. I robią to coraz lepiej. Ale czy myślą? A może to tylko „stochastyczne papugi” – skomplikowane algorytmy statystyczne, które po prostu generują najbardziej prawdopodobne ciągi znaków?

Dr Migdał, fizyk kwantowy, który przeszedł do świata sztucznej inteligencji, pokaże, co siedzi „pod maską”, gdy wciskamy „Enter” w Gemini, Claude czy w – niemal przysłowiowym już – ChatGPT. W trakcie prelekcji dowiemy się, gdzie można szukać podobieństw do ludzkiego myślenia, a gdzie działanie maszyn wygląda zupełnie inaczej.

Żyjemy w fascynujących czasach, w których wiele pytań filozoficznych – będących do tej pory wyłącznie domeną spekulacji i science fiction – staje się naszym codziennym doświadczeniem.

Jest wiele mitów na temat mózgu i sztucznej inteligencji. Biologiczne mózgi mogą być najbardziej złożonymi strukturami w znanym Wszechświecie, ale to wynika z metabolizmu komórek, a nie wymogów inteligencji. Dość prymitywne programy komputerowe przekroczyły ludzkie możliwości w szachach, go i wielu innych grach. Duże modele językowe opanowały język w stopniu pozwalającym przejść test Turinga i teraz radzą sobie z tysiącami języków.

Wyobraźnia i kreatywność wielomodalnych modeli AI pozwala im tworzyć unikalną muzykę, obrazy i wideo. Największe modele językowe wchłonęły już prawie całą wiedzę ludzkości i zachowują się podobnie do nas: robią błędy, konfabulują, mają uprzedzenia, ale też mają intuicję i wyobraźnię, tworzą różne osobowości, które są odbiciem umysłu ich rozmówców.

Nasze ograniczenia poznawcze uniemożliwiają nam syntezę dostępnej obecnie wiedzy w wielu dziedzinach, w tym biologii i medycyny. Wkrótce wszystkie istotne osiągnięcia naukowe będą możliwe tylko przy współpracy z agentami opartymi na wielkich multimodalnych modelach językowych (LMM). Systemy zdolne do introspekcji stają się inteligentnymi cyfrowymi formami bytu. Czy jest jednak coś, co pozostanie unikalną cechą biologicznych neuroglejków, czego neuromorfy, systemy neuromorficzne, elektroniczne czy fotoniczne nie mogą mieć?

Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych o złożonych przyczynach, w których ważną rolę odgrywają procesy neurobiologiczne. Podczas wystąpienia zostanie przedstawiona aktualna wiedza na temat biologicznych podstaw depresji – min. zaburzeń w działaniu neuroprzekaźników, zmian w plastyczności mózgu, funkcjonowaniu sieci neuronalnych oraz czy badania nad biomarkerami depresji mogą wspierać trafniejszą diagnozę.

Celem prezentacji jest pokazanie, w jaki sposób współczesna neurobiologia pomaga lepiej zrozumieć mechanizmy depresji i rozwijać nowe strategie terapeutyczne, a także, które z wcześniejszych teorii wyjaśniających mechanizmy depresji nie znajdują dziś potwierdzenia w wynikach badań.

Zamknij oczy i wyobraź sobie jabłko. Czy widzisz je wyraźnie, z każdym detalem? A może nie widzisz nic? Okazuje się, że nie wszyscy myślą tak samo, i to dosłownie. Każdy mózg tworzy umysł i każdy umysł jest indywidualny. To mózg decyduje o tym, kim jesteś, jak postrzegasz świat.

Kognitywistyka bada właśnie to: czym jest to, co nazywamy rzeczywistością. Każdy żyje w swojej i dzisiaj dowiesz się jak różna może ona być. Wykład jest interaktywny: zabierz telefon.

Czy to, w jakiej kulturze dorastamy, może wpływać na sposób, w jaki działa nasz mózg? Coraz więcej badań pokazuje, że tak. Kultura nie tylko uczy nas języka czy norm społecznych – kształtuje również nasze procesy poznawcze: to, na co zwracamy uwagę, w co wierzymy, jak zapamiętujemy informacje, albo jak reagujemy na emocje i zachowania innych ludzi.

W trakcie wystąpienia przyjrzymy się, w jaki sposób codzienne doświadczenia, wychowanie i środowisko społeczne w różnych kulturach mogą wpływać na procesy poznawcze. Nie świadczy to jednak o istnieniu odmiennych „typów mózgu”, lecz o niezwykłej elastyczności naszego układu nerwowego, który potrafi dostosować się do kulturowego otoczenia. Można powiedzieć, że wszyscy posiadamy podobną biologiczną architekturę mózgu, ale jest ona kształtowana przez indywidualne doświadczenia. To pokazuje, że uniwersalne mechanizmy poznawcze – takie jak uwaga, pamięć czy uczenie się – są równocześnie wspólne dla wszystkich i subtelnie modyfikowane przez kulturę.

Wykład „Unde malum?" poświęcony jest pytaniu o źródła zła: czy wynikają one z indywidualnych cech człowieka (model dyspozycyjny), czy z wpływu sytuacji i kontekstu społecznego (model sytuacyjny). Autorka omawia eksperymenty Milgrama i Zimbardo, neurobiologiczne podstawy moralności oraz rolę struktur przedczołowych i układu limbicznego w podejmowaniu decyzji etycznych, wskazując, że moralność ma swoje zakorzenienie w mózgu.

Przedstawia także przykłady socjopatii nabytej (uszkodzenia mózgu, guzy, otępienie czołowo-skroniowe) oraz psychopatii, podkreślając złożoność odpowiedzialności moralnej. W drugiej części wykładu analizuje psychiczne konsekwencje traumy: od PTSD po uraz zastępczy, akcentując konieczność holistycznego, biopsychospołecznego spojrzenia w psychiatrii oraz refleksji nad naturą zła i ludzkiego cierpienia.

Czy empatia to jednolity mechanizm, czy złożona mozaika procesów poznawczych i emocjonalnych? Co wpływa na jej poziom? Podczas wykładu przeanalizowane zostaną najnowsze dane na temat mózgowego podłoża empatii, rozumianej jako splot afektywnego współodczuwania i poznawczego rozumienia perspektywy drugiej osoby. Przyjrzymy się czynnikom, które modyfikują reakcję empatyzowania z innymi takimi jak płeć, intensywność przeżywanych emocji, atrakcyjność fizyczna, wiek.

Analizie zostaną poddane różnice w reagowaniu na ból innych: od perspektywy osób przeżywających lęk, wrażliwych w przetwarzaniu bodźców sensorycznych po specyfikę funkcjonowania osób o profilu narcystycznym czy psychopatycznym.